Azərbaycan: su
Təhlükəsiz su immuniteti zəif olan insan üçün xüsusilə vacibdir. Bu fəsildə Azərbaycanda içməli sudan necə təhlükəsiz istifadə etməyi izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Təzə qaynadılmış və ya bağlı qablaşdırılmış su — ən təhlükəsiz.
Bulaq və quyu suyunu qaynatmadan içməyin.
Buz və diş üçün su da təhlükəsiz olmalıdır.
03Elmi izah
Qaynatma: CDC-yə görə suyu 1 dəqiqə güclü qaynatmaq (dağlıq yerlərdə 3 dəqiqə) xəstəlik törədən mikrobları məhv edir.
Ümumi risk: ÜST-ə görə çirklənmiş su ishal və digər infeksiyaların əsas mənbələrindən biridir.
04Bədəndə nə baş verir?
Hansı su?
Bağlı qablaşdırılmış su və ya təzə qaynadılmış su. Böyük su balonları (bidonlar) üçün kranı və qapağı təmiz saxlayın, açılandan sonra uzun müddət saxlamayın.
Necə qaynatmalı?
Suyu güclü qaynamağa çatdırın və 1 dəqiqə qaynadın. Soyudub təmiz, bağlı qabda saxlayın və 24 saat ərzində istifadə edin.
Su filtrləri
Ev filtrləri dadı yaxşılaşdırır, lakin hamısı mikrobları tam təmizləmir. Filtrdən keçmiş suyu da qaynatmaq daha etibarlıdır, əgər komanda başqa cür deməyibsə.
05Təhlükəsiz su dörd addımda
Mənbədən stəkana qədər.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Hansı su? | Bağlı qablaşdırılmış su və ya təzə qaynadılmış su. Böyük su balonları (bidonlar) üçün kranı və qapağı təmiz saxlayın, açılandan sonra uzun müddət saxlamayın. |
 Necə qaynatmalı? | Suyu güclü qaynamağa çatdırın və 1 dəqiqə qaynadın. Soyudub təmiz, bağlı qabda saxlayın və 24 saat ərzində istifadə edin. |
 Su filtrləri | Ev filtrləri dadı yaxşılaşdırır, lakin hamısı mikrobları tam təmizləmir. Filtrdən keçmiş suyu da qaynatmaq daha etibarlıdır, əgər komanda başqa cür deməyibsə. |
07Əsas terminlər
- Güclü qaynama
- Böyük qabarcıqların fasiləsiz çıxdığı qaynama.
- Bağlı qablaşdırma
- Qapağı açılmamış şüşə.
- Su filtri
- Suyu təmizləyən ev cihazı.
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azlığı.
08Əsas fikirlər
- Qaynadılmış və ya bağlı su.
- Bulaq və quyu suyu — yalnız qaynadılmış.
- Buz da təhlükəsiz olmalıdır.
- Filtr mikrobları tam təmizləməyə bilər.
- Kran suyu barədə komandadan soruşun.
09Tez-tez verilən suallar
Mineral su olarmı?
Bağlı qablaşdırılmış mineral su adətən uyğundur; duz və mineral tərkibi barədə həkiminizdən soruşun.
Bulaq suyu təmiz deyilmi?
Görünüşcə təmiz su da mikrob daşıya bilər. Qaynatmadan içməyin.
Duş qəbul etmək olarmı?
Bəli; suyu udmamağa çalışın. Kateter varsa, onu qorumaq qaydalarını komandadan öyrənin.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Mineral su olarmı?
Bulaq suyu təmiz deyilmi?
Duş qəbul etmək olarmı?
12Mənbələr
- World Health Organization (WHO). Drinking-water — fact sheet
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). How to Make Water Safe in an Emergency
- FoodSafety.gov (U.S.). Food Safety for People with Cancer
- GOV.UK (FCDO). Azerbaijan travel advice: health
- National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
- DRK-Blutspendedienste. Blood donation (in German)
- ZKRD (German National Bone Marrow Donor Registry). Official website
- DKMS. Official website
- Deutsche Krebshilfe. Official website (in German)
- National Cancer Institute (NCI). Leukemia — Patient Version