← Geri
Müalicədən sonra və remissiya

Residiv necə özünü göstərə bilər

Residiv çox vaxt ilk diaqnozdakı əlamətlərə bənzəyən əlamətlərlə, bəzən isə yalnız analiz dəyişiklikləri ilə özünü göstərir. Bu mövzuda hansı əlamətlərin ola biləcəyini sakit şəkildə izah edirik — bu əlamətlərin əksəriyyəti başqa, daha sadə səbəblərdən də yarana bilər.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Bir az sönükləşmiş lampa olan otaq.
Şəkil 1.Mümkün əlamət: yorğunluq və solğunluq.

01Qısa cavab

Residiv olarsa, əlamətlər çox vaxt sümük iliyində normal qan hüceyrələrinin azalması ilə bağlıdır. Eritrositlər azalanda — anemiya: davamlı yorğunluq, solğunluq, nəfəs darlığı, ürək döyüntüsü. Trombositlər azalanda — asanlıqla göyərmə, dəridə kiçik qırmızı və ya bənövşəyi nöqtələr (petexiyalar), burun və diş əti qanaması. Normal leykositlər azalanda — tez-tez və ya uzun sürən yoluxmalar, səbəbsiz hərarət. Digər mümkün əlamətlər: sümük və ya oynaq ağrısı (uşaqlarda axsama), şişkin limfa düyünləri, qarında doluluq hissi və ya ağrı (dalaq və ya qaraciyər böyüməsi), gecə tərləmələri, səbəbsiz arıqlama, iştahsızlıq. Mərkəzi sinir sistemi residivində baş ağrısı, qusma, görmə dəyişiklikləri, üz əzələlərinin zəifliyi və ya davranış dəyişiklikləri ola bilər. ALL keçirmiş oğlanlarda bir xayanın ağrısız böyüməsi diqqət tələb edir. Bəzən heç bir əlamət olmur və residiv müntəzəm qan analizində və ya MRD testində tapılır (mövzu «Ümumi qan analizi ilə nəzarət»); CML-də bu, BCR-ABL səviyyəsinin artmasıdır. Ona görə də müayinələri buraxmamaq vacibdir. Vacib: bu əlamətlərin çoxu adi soyuqdəymə, virus, yorğunluq və ya başqa səbəblərdən yaranır. Bir əlamət residiv demək deyil. Amma əgər əlamət davam edirsə, təkrarlanırsa və ya sizə qeyri-adi görünürsə, həkimə deyin (mövzu «Hansı dəyişiklik barədə xəbər verməli»). Narahatlıq da normaldır — hər yeni əlamətdə qorxu yarana bilər (mövzu «Analiz günü qorxusu»).

02Sadə izah

Əlamətlər çox vaxt ilk diaqnoza bənzəyir.

Anemiya, göyərmə, yoluxmalar — qan hüceyrələrinin azalması.

Bəzən — yalnız analiz dəyişikliyi.

Əksər əlamətlərin başqa səbəbləri var.

Davam edən əlamət — həkimə deyin.

03Elmi izah

Əlamətlər: NCI PDQ-ya görə leykoz əlamətləri — yorğunluq, solğunluq, göyərmə, qanaxma, hərarət, sümük ağrısı — normal qan hüceyrələrinin azalması ilə bağlıdır və residivdə də görünə bilər.

Aşkarlanma: ACS residivin bəzən müntəzəm müayinə və analizlərdə əlamətlərdən əvvəl tapıldığını qeyd edir.

Mərkəzi sinir sistemi: NCI PDQ mərkəzi sinir sistemi residivində baş ağrısı, qusma və nevroloji əlamətləri təsvir edir.

Izləmə: ACS uşaqlıq leykozundan sonra yeni əlamətlərin həkimə vaxtında bildirilməsini tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Anemiya əlamətləri

Davamlı yorğunluq, solğunluq, nəfəs darlığı, ürək döyüntüsü. Bunlar adi səbəblərdən də ola bilər.

Qanaxma və göyərmə

Asanlıqla göyərmə, kiçik nöqtələr, burun və diş əti qanaması — trombositlərin azalması ilə bağlı ola bilər.

Solğun səthdə bənövşəyi ləçəklər.
Şəkil 2.Mümkün əlamət: asan göyərmə.

Yoluxmalar və hərarət

Tez-tez və ya uzun sürən yoluxmalar, səbəbsiz hərarət.

Digər əlamətlər

Sümük ağrısı, şişkin limfa düyünləri, qarında doluluq, gecə tərləməsi, arıqlama; baş ağrısı və qusma; xayanın böyüməsi.

Yalnız analizdə

Bəzən əlamət olmur: dəyişiklik qan analizində, MRD və ya BCR-ABL testində görünür.

Bir nöqtəsi yüksələn qrafik.
Şəkil 3.Qan analizində dəyişiklik.

Nə vaxt həkimə zəng etməli

Narahatedici əlamətlər — qızdırma, qanaxma, yeni ağrı, nəfəs darlığı — görüşlər arasında da həkimə deyilməlidir. Erkən müraciət həmişə gecikmədən yaxşıdır.

05Əlamət görəndə

Addımlar.

Diqqət — Dəyişikliyi görmək.1DiqqətDəyişikliyi görmək.
Müqayisə — Adi halınızla müqayisə.2MüqayisəAdi halınızla müqayisə.
Qeyd — Qeyd edin.3QeydQeyd edin.
Xəbər — Komandaya deyin.4XəbərKomandaya deyin.
DiqqətDəyişiklik vaxtında görülür.
YoxlamaHəkim səbəbi araşdırır.
SakitlikƏksər hallarda səbəb sadədir.

06Mümkün əlamətlər və səbəbi (sadələşdirilmiş)

ƏlamətMümkün səbəb
Yorğunluq, solğunluqEritrositlərin azalması
Göyərmə, qanaxmaTrombositlərin azalması
Hərarət, yoluxmalarNormal leykositlərin azalması
Sümük ağrısıSümük iliyində dəyişikliklər
Baş ağrısı, qusmaMərkəzi sinir sistemi

* Bu əlamətlərin çoxunun başqa, daha sadə səbəbləri də olur; qiymətləndirməni həkim aparır.

07Əsas terminlər

Anemiya
Eritrositlərin azlığı.
Trombositopeniya
Trombositlərin azlığı.
Petexiya
Dəridə kiçik qanaxma nöqtələri.
Limfa düyünü
Immun sistemin kiçik orqanı.
MRD
Ölçülə bilən qalıq xəstəlik.
Dalaq
Qarının sol tərəfində orqan.

08Əsas fikirlər

  • Adi halınızı bilin.
  • Dəyişiklikləri qeyd edin.
  • Davam edən əlaməti həkimə deyin.
  • Müayinələri buraxmayın.
  • Təcili əlamətlərdə 103/112.
  • Bir əlamət residiv demək deyil.

09Tez-tez verilən suallar

Hər yorğunluqda narahat olmalıyammı?

Yox; uzun sürən və ya güclənən yorğunluğu həkimə deyin.

Uşağın göyərmələri çoxdur.

Uşaqlar tez-tez yıxılır; amma səbəbsiz və çoxlu göyərmələr həkimə göstərilməlidir.

Analizlər normaldırsa, rahat ola bilərəmmi?

Normal analizlər çox yaxşı əlamətdir; izləməni davam etdirin.

Qorxu məni tərk etmir.

Bu barədə danışın (mövzu «Analiz günü qorxusu»).

Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Xeyr. Bu ümumi təhsil məlumatıdır; sizin vəziyyətinizi yalnız müalicə edən həkim qiymətləndirir.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Hər yorğunluqda narahat olmalıyammı?

  2. Uşağın göyərmələri çoxdur.

  3. Analizlər normaldırsa, rahat ola bilərəmmi?

  4. Qorxu məni tərk etmir.

  5. Bu məlumat həkim məsləhətini əvəz edirmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. National Cancer Institute. Recurrent Cancer: When Cancer Comes Back
  2. American Cancer Society. Cancer Recurrence
  3. National Cancer Institute. Childhood Acute Lymphoblastic Leukemia Treatment (PDQ®)
  4. National Cancer Institute. Adult Acute Myeloid Leukemia Treatment (PDQ®)
  5. American Cancer Society. Follow-up Care After Treatment for Childhood Leukemia
  6. National Cancer Institute (NCI). Follow-Up Medical Care
  7. National Cancer Institute (NCI). Cancer Survivorship
  8. Cancer.Net (ASCO). Follow-Up Care After Cancer Treatment
  9. Leukemia & Lymphoma Society (LLS). Long-Term and Late Effects of Treatment
  10. National Cancer Institute. Facing Forward: Life After Cancer Treatment
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →