Qoz-fındıq və toxumlar — qida kartı: kiçik porsiyada çox enerji
Qoz, fındıq, badam, şabalıd — Azərbaycan təbiətinin hədiyyələridir və şirniyyatlarımızın əsasıdır. Bir ovuc qoz-fındıq çox enerji və faydalı yağ verir. Bu kartda onların faydasını və müalicə zamanı təhlükəsiz seçimini izah edirik.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Bir ovuc (30 q) qoz-fındıq təxminən 180–200 kkal verir — zəif iştah zamanı faydalıdır.
Onlarda doymamış yağlar, E vitamini və maqnezium var.
Çiy qoz-fındığın səthində kif və bakteriyalar ola bilər.
Qovurma mikrobların sayını azaldır.
03Elmi izah
İmmuniteti zəif olanlar: LLS və MSK neytropeniya zamanı çiy qoz-fındıq əvəzinə qovrulmuş, qablaşdırılmış məhsulları tövsiyə edir.
Ürək: Harvard Qidalanma Mənbəyinə görə müntəzəm az miqdarda qoz-fındıq yemək ürək-damar riskinin azalması ilə əlaqəlidir.
Aflatoksin: kiflənmiş qoz-fındıqda qaraciyər üçün zərərli göbələk toksinləri ola bilər; kiflı və acı dənləri atın.
04Bədəndə nə baş verir?
Nə verir?
30 q qoz təxminən 4–5 q zülal, 18 q yağ, o cümlədən bitki omeqa-3 verir. Badam E vitamini, balqabaq tumu sink və dəmir ilə zəngindir.
Necə seçməli?
Bağlı, tarixli qablaşdırma, qovrulmuş məhsul. Evdə özünüz qovura bilərsiniz.
Saxlama
Hava keçirməyən bankada, sərin və qaranlıq yerdə. Uzun saxlamaq üçün soyuducuda.
Necə yemək?
Sıyığa, qatığa, salatlara üyüdülmüş qoz əlavə edin. Qoz pastasını çörəyə sürtün.
Allergiya
Qoz-fındıq allergiyası ciddi ola bilər. Əvvəllər reaksiya olubsa, onları yeməyin.
05Qoz-fındıq: dörd addım
Bağlı seç, açıq satılanı dəyiş, üyüt, hava keçirməyən qabda saxla.
06Qoz-fındıq: neytropeniya zamanı
| Məhsul | Daha riskli | Daha təhlükəsiz |
|---|---|---|
| Qoz | Çiy, qabıqlı, bazar | Qovrulmuş, bağlı |
| Fındıq | Açıq satılan çiy | Qovrulmuş paket |
| Badam | Çiy | Qovrulmuş və ya bişmiş məmulatda |
| Tumlar | Çiy, açıq | Qovrulmuş, bağlı |
| Qoz pastası | Ev, çiy qozdan | Zavod, bağlı banka |
* Cədvəl ümumi məlumatdır; komandanıza əməl edin.
07Əsas terminlər
- Doymamış yağlar
- Ürək üçün faydalı yağlar.
- Aflatoksin
- Kifdə yaranan zəhər.
- E vitamini
- Hüceyrələri qoruyan vitamin.
- Qovurma
- Quru istilikdə qızartma.
- Qoz pastası
- Üyüdülmüş qozdan krem.
- Anafilaksiya
- Ağır allergik reaksiya.
08Əsas fikirlər
- Qoz-fındıq kiçik porsiyada çox enerji verir.
- Qovrulmuş, bağlı məhsul seçin.
- Çiy, açıq satılanı saxlayın.
- Kiflı və acı dənləri atın.
- Ağız yaralarında qoz pastası.
- Allergiya varsa, yeməyin.
09Tez-tez verilən suallar
Gündə nə qədər yemək olar?
Adətən bir ovuc (25–30 q) məqbul sayılır. Çəki itirirsinizsə, dietoloq daha çoxunu məsləhət görə bilər.
Şabalıd olarmı?
Bişmiş və ya qovrulmuş şabalıd olar; çiy şabalıd yeyilmir.
Qozlu paxlava olarmı?
Təzə, bağlı qablaşdırmada olan paxlava adətən olar; şəkəri çoxdur, ölçülü yeyin.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Gündə nə qədər yemək olar?
Şabalıd olarmı?
Qozlu paxlava olarmı?
12Mənbələr
- NHS. Fat: the facts
- Leukemia & Lymphoma Society. Diet Guidelines for Immunosuppressed Patients
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Food Safety During Cancer Treatment
- Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Nutrition Source. Nuts for the heart
- National Cancer Institute. Eating Hints: Before, During, and After Cancer Treatment
- U.S. Food and Drug Administration. Antibacterial Soap? You Can Skip It
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin D Fact Sheet
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Nutrition
- NHS. Vitamins and minerals
- MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine). Ferritin Blood Test