← Geri
Müalicə və müalicə prosesi

Ürəyin müşahidəsi

Bəzi leykoz dərmanları ürəyə təsir edə bilər. Müalicədən əvvəl və zamanı ürəyin yoxlanması riskləri vaxtında görməyə kömək edir.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~2 dəq
Tünd göy fonda isti qırmızı və qızılı parlayan ürək, ətrafında şəffaf firuzəyi qoruyucu aura.
Şəkil 1.Müalicə zamanı ürək qorunur.

01Qısa cavab

Leykoz müalicəsində ürəyə təsir edə biləcək bir neçə dərman qrupu var. Antrasiklinlər (daunorubisin, idarubisin, doksorubisin) ürək əzələsini zəiflədə bilər — risk ümumi toplanmış dozadan, yaşdan və əvvəlki ürək xəstəliklərindən asılıdır. Bəzi hədəf dərmanlar QT intervalının uzanmasına (məsələn, bəzi tirozin kinaz inhibitorları, arsen trioksid), ritm pozuntularına (məsələn, ibrutinib ilə bəzən qulaqcıqların fibrilyasiyası), arterial təzyiqin artmasına və ya damar problemlərinə səbəb ola bilər. Buna görə müalicədən əvvəl adətən EKQ və exokardioqrafiya aparılır, müalicə zamanı təzyiq, nəbz, elektrolitlər və lazım olduqda yenidən EKQ və exo yoxlanılır. Kardio-onkologiya — onkoloq və kardioloqun birgə işi — riskləri azaltmağa kömək edir.

02Sadə izah

Ürək həssasdır. Bəzi dərmanlar ürək əzələsinə və ritminə təsir edir.

Əvvəlcədən yoxlama. EKQ və exo başlanğıc vəziyyəti göstərir.

Müntəzəm nəzarət. Təzyiq, nəbz və analizlər.

Birgə iş. Lazım olduqda kardioloq qoşulur.

03Elmi izah

Antrasiklin kardiotoksikliyi: oksidativ stress və topoizomeraza IIβ vasitəsilə kardiomiositlərin zədəsi; risk kumulyativ dozaya bağlıdır. Sol mədəciyin atım fraksiyası (LVEF) və qlobal uzununa deformasiya (GLS) exokardioqrafiya ilə izlənir; troponin və NT-proBNP köməkçi markerlərdir. Bəzi hallarda deksrazoksan və ya liposomal formalar düşünülür.

QT uzanması: arsen trioksid, bəzi FLT3 və BCR-ABL inhibitorları, azollar, bəzi antiemetiklər və antibiotiklər; risk hipokaliemiya və hipomaqneziemiya ilə artır. EKQ ilə QTc izlənir.

Digər təsirlər: BTK inhibitorları ilə qulaqcıq fibrilyasiyası və hipertoniya, bəzi BCR-ABL inhibitorları ilə damar hadisələri, ATRA və ya arsenlə differensiasiya sindromu zamanı maye ləngiməsi. ESC 2022 kardio-onkologiya təlimatları müalicədən əvvəl risk təsnifatını tövsiyə edir.

04Bədəndə nə baş verir?

Ürək necə qorunur?

Risk qiymətləndirilir, ürəyə təsir edən dərmanların dozası izlənir, təzyiq və şəkər kimi risk amilləri nəzarətdə saxlanılır.

EKQ nə göstərir?

EKQ ürəyin elektrik ritmini qeyd edir. O, ritm pozuntularını və QT intervalının uzanmasını göstərə bilər. Prosedur ağrısızdır və bir neçə dəqiqə çəkir.

Tünd fonda ürək ritmi xətti formasında axan hamar qızılı işıq lenti.
Şəkil 2.EKQ ürəyin elektrik ritmini göstərir.

Exokardioqrafiya

Ultrasəs ürəyin kameralarını və nə qədər güclü yığıldığını göstərir. Nəticə müalicə zamanı müqayisə üçün istifadə olunur.

Firuzəyi səs dalğaları kameraları görünən zərif ürək konturuna çatır.
Şəkil 3.Exokardioqrafiya ürəyin gücünü göstərir.

05Ürəyin nəzarət planı

Sadələşdirilmiş sxem.

Başlanğıc müayinə — EKQ və exo.1Başlanğıc müayinəEKQ və exo.
Ritm nəzarəti — Lazım olduqda EKQ.2Ritm nəzarətiLazım olduqda EKQ.
Təzyiq və nəbz — Müntəzəm ölçmə.3Təzyiq və nəbzMüntəzəm ölçmə.
Kardioloq — Risk olduqda.4KardioloqRisk olduqda.
Ürək qorunurRisk amilləri idarə olunur.
Erkən aşkarlamaDəyişikliklər simptomdan əvvəl.
Uzunmüddətli izləməAntrasiklinlərdən sonra.

06Ürəyə təsir edə bilən dərmanlar

QrupNümunələrNə izlənir
AntrasiklinlərDaunorubisin, idarubisin, doksorubisinÜrək əzələsinin gücü (exo)
Arsen trioksidAPL müalicəsiQT intervalı, elektrolitlər
BTK inhibitorlarıİbrutinib və oxşarlarıRitm, təzyiq
BCR-ABL inhibitorlarıBəziləriDamarlar, QT, təzyiq
Dəstəkləyici dərmanlarAzollar, bəzi antiemetiklərQT intervalı

* Dərman seçimi və nəzarətin tezliyi komanda tərəfindən fərdi müəyyən edilir.

07Əsas terminlər

EKQ
Ürəyin elektrik ritminin qeydi.
Exokardioqrafiya
Ürəyin ultrasəs müayinəsi.
LVEF
Sol mədəciyin hər yığılmada atdığı qanın payı.
QT intervalı
EKQ-də ürəyin elektrik bərpasının müddəti.
Kardiotoksiklik
Dərmanın ürəyə zərərli təsiri.
Kardio-onkologiya
Xərçəng xəstələrində ürəyin qorunması ilə məşğul olan sahə.

08Əsas fikirlər

  • Bəzi leykoz dərmanları ürəyə təsir edə bilər.
  • Müalicədən əvvəl EKQ və exo adətən aparılır.
  • Kalium və maqnezium ritm üçün vacibdir.
  • Ürək xəstəliyiniz varsa, komandaya mütləq deyin.
  • Sinə ağrısı və nəfəs darlığı təcili əlamətdir.
  • Antrasiklinlərdən sonra uzunmüddətli izləmə tövsiyə olunur.

09Tez-tez verilən suallar

Antrasiklin ürəyimə mütləq zərər verəcək?

Xeyr, əksər insanlarda ciddi zədə olmur; risk doza və digər amillərdən asılıdır və izlənir.

Ürək dərmanlarımı davam etdirim?

Bəli, həkim başqa cür deməyibsə; onların siyahısını komandaya verin, çünki qarşılıqlı təsir ola bilər.

Niyə tez-tez EKQ çəkirlər?

Bəzi dərmanlar ritmə təsir edir; EKQ bunu təhlükəsiz izləməyə imkan verir.

Müalicədən sonra ürəyi nə vaxt yoxlatmalıyam?

Bu, aldığınız dərmanlardan asılıdır; həkim izləmə planı verəcək.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Antrasiklin ürəyimə mütləq zərər verəcək?

  2. Ürək dərmanlarımı davam etdirim?

  3. Niyə tez-tez EKQ çəkirlər?

  4. Müalicədən sonra ürəyi nə vaxt yoxlatmalıyam?

Suallarım

12Mənbələr

  1. Canadian Cancer Society. Heart problems
  2. Macmillan Cancer Support. Cancer treatment and heart health
  3. MedlinePlus. Electrocardiogram
  4. MedlinePlus. Echocardiogram
  5. European Society of Cardiology (ESC). 2022 ESC Guidelines on cardio-oncology
  6. Cancer Research UK. Types of acute myeloid leukaemia (AML)
  7. Leukemia & Lymphoma Society. Genetic testing and AML
  8. ESMO. ESMO Clinical Practice Guidelines: Haematological Malignancies
  9. American Cancer Society. Informed Consent
  10. National Cancer Institute (NCI). What Are Clinical Trials?
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →