← Geri
Ölkələr

Türkiyə: Donor sistemi

Leykozlu xəstəyə çox vaxt qan və bəzən kök hüceyrə donoru lazım olur. Bu fəsil Türkiyədə donor sisteminin necə işlədiyini izah edir.

Son yenilənmə: Oxuma müddəti ~1 dəq
Tünd göy fonda qan torbası və aypara şəklində işıq.
Şəkil 1.Qan bağışı Kızılay vasitəsilə.

01Qısa cavab

Türkiyədə qan bağışı əsasən Türk Qızılayının (Kızılay) qan mərkəzləri vasitəsilə aparılır. Qeyri-qohum kök hüceyrə transplantasiyası üçün Səhiyyə Nazirliyinin Türkiyə Kök Hüceyrə Koordinasiya Mərkəzi (TÜRKÖK) milli donor bazasını idarə edir, donor namizədlərinin qeydiyyatını isə Kızılay aparır. Namizəd məlumatlı razılıq formasını doldurur, həkim müayinəsindən keçir, 3 sınaq şüşəsi qan verir; uyğun olarsa doku tipi TÜRKÖK bazasına yazılır. Uyğunluq tapılarsa, Kızılay donorla əlaqə saxlayır.

02Sadə izah

Kızılay — qan bağışı və donor qeydiyyatı.

TÜRKÖK — milli kök hüceyrə donor bazası.

Bir nümunə kifayətdir.

03Elmi izah

TÜRKÖK: TÜRKÖK-ün sual-cavab səhifəsinə görə Kızılay-a bir dəfə verilən nümunə namizəd olmağa kifayət edir və doku məlumatları 55 yaşa qədər saxlanılır; uyğunluq olmasa, əlaqə saxlanılmır.

Qeydiyyat: Kızılay-ın kanver.org saytına görə namizəddən qan qrupu, infeksiya testləri və doku tiplənməsi üçün 3 sınaq şüşəsi qan alınır.

04Bədəndə nə baş verir?

Qan bağışı

Kızılay-ın qan mərkəzlərində və səyyar nöqtələrdə qan vermək olar. Leykozlu xəstəyə çox vaxt eritrosit və trombosit lazımdır.

Kök hüceyrə donoru olmaq

Kızılay-ın kök hüceyrə bağışçı mərkəzlərinə müraciət edin. Hazırkı yaş həddini kanver.org-da yoxlayın; tələblər vaxtaşırı yenilənir.

Tünd göy fonda üç sınaq şüşəsi və işıqlı məlumat bazası.
Şəkil 2.Donor qeydiyyatı üçün üç sınaq şüşəsi.

Uyğunluq

Xəstənin və donorun HLA doku tipləri müqayisə edilir. Türkiyə bazası beynəlxalq donor şəbəkələri ilə də əlaqəlidir.

Tünd göy fonda yan-yana düzülən iki işıqlı DNT zənciri.
Şəkil 3.HLA uyğunluğu axtarılır.

05Donor olmaq dörd addımda

Razılıqdan bağışa.

Razılıq — Məlumat və forma.1RazılıqMəlumat və forma.
Nümunə — 3 sınaq şüşəsi qan.2Nümunə3 sınaq şüşəsi qan.
Baza — Doku tipi TÜRKÖK-də.3BazaDoku tipi TÜRKÖK-də.
Zəng — Uyğunluqda Kızılay zəng edir.4ZəngUyğunluqda Kızılay zəng edir.
ÜmidXəstəyə donor tapıla bilər.
SürətBöyük baza axtarışı sürətləndirir.
TəhlükəsizlikDonor müayinədən keçir.

06Əsas məqamlar cədvəldə

MövzuQısa izah
Qan bağışıKızılay-ın qan mərkəzlərində və səyyar nöqtələrdə qan vermək olar. Leykozlu xəstəyə çox vaxt eritrosit və trombosit lazımdır.
Kök hüceyrə donoru olmaqKızılay-ın kök hüceyrə bağışçı mərkəzlərinə müraciət edin. Hazırkı yaş həddini kanver.org-da yoxlayın; tələblər vaxtaşırı yenilənir.
UyğunluqXəstənin və donorun HLA doku tipləri müqayisə edilir. Türkiyə bazası beynəlxalq donor şəbəkələri ilə də əlaqəlidir.

07Əsas terminlər

Kızılay
Türk Qızılayı.
TÜRKÖK
Türkiyə Kök Hüceyrə Koordinasiya Mərkəzi.
HLA
Doku uyğunluğu antigenləri.
Aferez
Qandan kök hüceyrə toplama üsulu.

08Əsas fikirlər

  • Qan bağışı — Kızılay.
  • Kök hüceyrə bazası — TÜRKÖK.
  • Bir nümunə kifayətdir.
  • Məlumat 55 yaşa qədər saxlanılır.
  • Uyğunluqda zəng gəlir.

09Tez-tez verilən suallar

Kök hüceyrə bağışı ağrılıdırmı?

Çox vaxt qandan aferez yolu ilə toplanır; bəzən sümük iliyindən anesteziya altında. Hər iki yol həkim nəzarətindədir.

Ailə üzvü donor ola bilərmi?

Bəli; qardaş-bacı tez-tez ilk yoxlanılanlardır. Qərarı transplantasiya mərkəzi verir.

Fikrimi dəyişə bilərəmmi?

Bəli; TÜRKÖK donorluqdan imtina imkanını təsvir edir. Bunu nə qədər tez bildirsəniz, bir o qədər yaxşıdır.

10Həkimə veriləcək suallar

Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.

  1. Kök hüceyrə bağışı ağrılıdırmı?

  2. Ailə üzvü donor ola bilərmi?

  3. Fikrimi dəyişə bilərəmmi?

Suallarım

12Mənbələr

  1. TÜRKÖK, Ministry of Health of Türkiye. Sıkça sorulan sorular (in Turkish)
  2. Türkiye Stem Cell Coordination Centre (TÜRKÖK), Ministry of Health. Official website (in Turkish)
  3. Türk Kızılay. Kan Hizmetleri (kanver.org, in Turkish)
  4. Türk Kızılay. Blood services (Kan Hizmetleri)
  5. World Marrow Donor Association (WMDA). Official website
  6. American Cancer Society. Where to Find Cancer Care
  7. GOV.UK (FCDO). Azerbaijan travel advice: getting help
  8. GOV.UK (FCDO). Turkey travel advice: getting help
  9. European Commission. Cross-border healthcare — overview
  10. State haematology centre (Baku). Official website (in Azerbaijani)
Tibbi xəbərdarlıqBu məlumat yalnız maarifləndirmə üçündür və həkim məsləhətini əvəz etmir.
Son yenilənmə: ← Siyahıya qayıt

Saytın interaktiv versiyasını açın →