Böyük Britaniya: Qida təhlükəsizliyi
Qida təhlükəsizliyi qaydaları bütün dünyada eynidir, lakin yerli yeməklər və alış-veriş vərdişləri öz xüsusiyyətlərini əlavə edir. Bu fəsil bu qaydaları Böyük Britaniyada həyata tətbiq edir.
01Qısa cavab
02Sadə izah
Təmiz əllər və mətbəx.
Çiy və bişmiş ayrı, ət tam bişir.
Tez soyutmaq.
03Elmi izah
Beş açar: ÜST-ün «Daha təhlükəsiz qida üçün beş açar» təlimatı qida ilə yoluxan xəstəliklərin qarşısını almaq üçün beş əsas qayda təklif edir.
Xərçəngdə: ABŞ Qida və Dərman Administrasiyası (FDA) xərçəngli insanlara çiy və az bişmiş ət, çiy yumurta, pasterizə olunmamış süd və yumşaq pendirlərdən, çiy cücərtilərdən çəkinməyi tövsiyə edir.
04Bədəndə nə baş verir?
Alış-veriş
Ət və süd məhsullarını soyuducusu olan yerdən alın; qablaşdırmanın bütövlüyünə və son istifadə tarixinə baxın. Soyuq məhsulları sonda götürün və tez evə çatdırın.
Mətbəxdə
Çiy ət üçün ayrıca taxta və bıçaq. Əti, quşu və yumurtanı tam bişirin. Meyvə-tərəvəzi təhlükəsiz suyla yuyun.
Saxlama
Soyuducu 5 °C və ya daha soyuq olsun. Qalıqları bir-iki gün ərzində yeyin və yaxşıca qızdırın. Çiy əti ən alt rəfdə bağlı saxlayın.
Yerli yeməklər
Neytropeniya dövründə soyuq paştetlərdən, yumşaq pasterizə olunmamış pendirlərdən, hazır salat və sendviçlərdən, çiy istiridyədən çəkinin. Yumurtanı tam bişirin. Food Standards Agency (FSA) etiketlərdəki «use by» tarixinə ciddi əməl etməyi tövsiyə edir.
05Təhlükəsiz yemək dörd addımda
ÜST-ün beş açarına əsaslanır.
06Əsas məqamlar cədvəldə
| Mövzu | Qısa izah |
|---|---|
 Alış-veriş | Ət və süd məhsullarını soyuducusu olan yerdən alın; qablaşdırmanın bütövlüyünə və son istifadə tarixinə baxın. Soyuq məhsulları sonda götürün və tez evə çatdırın. |
 Mətbəxdə | Çiy ət üçün ayrıca taxta və bıçaq. Əti, quşu və yumurtanı tam bişirin. Meyvə-tərəvəzi təhlükəsiz suyla yuyun. |
| Saxlama | Soyuducu 5 °C və ya daha soyuq olsun. Qalıqları bir-iki gün ərzində yeyin və yaxşıca qızdırın. Çiy əti ən alt rəfdə bağlı saxlayın. |
 Yerli yeməklər | Neytropeniya dövründə soyuq paştetlərdən, yumşaq pasterizə olunmamış pendirlərdən, hazır salat və sendviçlərdən, çiy istiridyədən çəkinin. Yumurtanı tam bişirin. Food Standards Agency (FSA) etiketlərdəki «use by» tarixinə ciddi əməl etməyi tövsiyə edir. |
07Əsas terminlər
- Neytropeniya
- Neytrofillərin azlığı.
- Pasterizə
- Mikrobları məhv edən qızdırma.
- Çarpaz çirklənmə
- Mikrobun çiydən bişmişə keçməsi.
- Listeria
- Soyuducuda da çoxala bilən bakteriya.
08Əsas fikirlər
- Təmiz əllər.
- Çiy və bişmiş ayrı.
- Tam bişirmək.
- Tez soyutmaq.
- Yerli riskli yeməklərə diqqət.
09Tez-tez verilən suallar
Restoranda yemək olarmı?
Neytropeniya dövründə risk yüksəkdir; olarsa, təzə bişmiş isti yemək seçin və komandadan soruşun.
Küçə yeməyi?
Bu dövrdə ondan çəkinmək daha təhlükəsizdir.
Qalıqları neçə gün saxlamaq olar?
Bir-iki gün, soyuducuda və bağlı.
10Həkimə veriləcək suallar
Bu sualları qəbula aparın. Saxladıqlarınız «Suallarım» səhifəsində toplanır və yalnız bu cihazda qalır.
Restoranda yemək olarmı?
Küçə yeməyi?
Qalıqları neçə gün saxlamaq olar?
12Mənbələr
- World Health Organization (WHO). Five keys to safer food
- U.S. Food and Drug Administration (FDA). Food Safety for Older Adults and People with Cancer, Diabetes, HIV/AIDS, Organ Transplants, and Autoimmune Diseases
- FoodSafety.gov (U.S.). Food Safety for People with Cancer
- National Cancer Institute (NCI). Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
- Food Standards Agency. Official website
- Tibbqazeti.az (AZERTAC). International conference marking ten years of bone marrow transplantation in Azerbaijan, 2024 (in Azerbaijani)
- European Reference Network on Rare Haematological Diseases. EuroBloodNet
- European Union Agency for Asylum (EUAA). MedCOI Topical Report: Georgia, Haematology, 2026 (PDF)
- National Cancer Institute (NCI). Leukemia — Patient Version